هفته نامه شهر سبز سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، هنری، اقتصادی، ورزشی، ادبی استان های فارس، بوشهر و کهگیلویه و بویراحمد
شهرستان کازرون با صدها روستا و چندین شهر و دهستان علاوه بر بهره مندی از مراکزِ زیارتی و سیاحتی ، همچنین ناحیه ای « نخلستانی » با میلیون ها نفر « نخل » های باستانی ! است و نه تنها زمین های آن « رستنگاهِ » این درخت بهشتی ! بوده ، بلکه تاریخ و تمدن چند هزار ساله ی این منطقه ، از جمله سَرسُتُونْ و پایه های تخت جمشید و.. ، نیز نشان دهنده ی نقش آن در زندگی ساکنین و حکایت گرِ جایگاهش در نگاه اعتقادیِ حاکمان و مردمان ایرانیان باستان بوده است . با در نظر داشت وضعیتِ مُستعِدِّ آب و هوایی شهرستان و تاثیر غیر قابلِ چشم پوشی این نخلستان ها در تامین معیشت « نخل داران » ! ، و لزوم بازنگری در « نگاه » تصمیم گیران و تصمیم سازان استانی و شهرستانی ، مطالب زیر مورد یادآوری قرار می گیرند .
۱- برخورداری کازرون از اقلیم های نسبی و چندگانه ی آب و هوایی و اختلاف دمای جهات مختلفِ جغرافیایی موجب شده تا این شهرستانِ زیبای تمدنی ، « رویِش گاه » گیاهان متعددِ دارویی و درمانی و محصولستان ِ میوه های متفاوتِ گرم سیری ، سرد سیری و شمالی گردیده و حداقل ۵ میوه ی بهشتی و قرآنی [ انگور ، انجیر ، خرما ، زیتون و انار ] در رویِ زمین های مسطح و میانه ی کوه ها و صخره های این خِطِه ی باستانی ، علاوه بر تامینِ بخش عمده ای از نیازهای ساکنان بومی و منطقه ای ، همچنین احتیاج عده ی زیادی از علاقه مندانِ داخلی و بیرونی، به این محصولات پُر مصرفِ سفره های غذایی ، را نیز بر طرف نماید .
۲- علاقه ی انسان به خرما و پرورش درخت نخل توسط آدمیان ، عُمری به درازای تاریخ و استقرارِ آن ها روی کره ی زمین داشته و با توجه به سابقه یِ آشنایی ! و حضورِ هر دو در بهشت ، ای بسا همین امر موجبِ مقدس شمردن این درخت در طی هزاران سال تاریخ بشری و از طرفی علاقه مندی انبیا و پیامبران الهی به کاشت ، پرورش ، برداشت و مصرفِ میوه های آن گردیده است . جالب است که قرآن کریم حداقل در بیش از ۳۰ مورد ، نسبت به معرفی ، فوائد و خواص درخت نخل و میوه ی فوق العاده ی آن ، نام برده و شاید همین امر دلیلی جهت تشبیه مومنان به نخل توسط پیامبر گرامی اسلام در حدیثِ معروفِ اْلْمؤمنُ کَالنَخْلَه بوده است .
۳- گر چه نخلستان داری ، مخصوصِ کازرون نبوده و زمین های قابل توجهی از دیگر مناطقِ کشور نیز به بهره برداری از این درختان همیشه سرسبز اختصاص یافته ، در عین حال اما به دلیلِ وجود میلیون ها نفر نخلْ در نواحیِ مختلف شهرستان ، اشتغالِ هزاران خانواده و صدها باغدار و بهره بردارِ بومی ، صادراتِ هزاران تُن انواع محصولات خرمایی به داخل و خارج از کشور و نهایتا لزوم سامان دهیِ نخلستان های عظیمِ موجود ، رفع مشکلات نخل داران و استفاده از نخبگان دانش گاهی و بهره برداری از تجربیات دیگر استان ها و.. یاد آور می شود :
۳/۱ – هم اکنون بخش عمده ای از تولیدِ محصولات خرمایی به شیوه های سنتی بسته بندی و روانه ی بازار مصرف در داخل و خارج از کشور می شود که استمرار این روند نه تنها موجب متضرر شدنِ نخل دارانِ بومی ، بلکه زمینه سازِ کم استقبالیِ استفاده کنندگان و اُفتِ کیفیت و پایین آمدنِ قیمت ها خواهد گردید.
۳/۲ – نظر به این که بینِ مناطق متعدد کازرون ، شهرهای خشت ، کُنار تخته و بالاده ، دارای بیش ترین نَفَراتِ درخت خرما و بالاترین میزان تولیدات خرمایی و محصولات جانبی آن محسوب می شوند طبیعی است که بایستی « نواحیِ» ویژه ی اقتصادی با هدفِ راه اندازیِ کارخانه جات بسته بندی ، نگه داری ، بازاریابی و تبدیلی صرفا در کناره ی همین نخلستان ها ، تاسیس و نسبت به تشویق و ترغیب « نخل داران » و کمک به هزاران خانواده ی دست اندر کارِ این شغلِ شریف ، اقدام لازم صورت گیرد .
۴- طی بررسی های صورت گرفته و مشاهدات عینی ، نخلستان های شهرستان کازرون ، از جمله نخیلاتِ وسیعِ دشتِ خشت ، حال و هوای « ناخوشی » را پشت سر گذاشته و وضعیت « ناخوش تری » را در پیش رو دارد ! چرا که از یک طرف « روان آب » های جاری و از جانبِ دیگر ، « ساکن آب » های چاهی ! با خشکیده گی ، شوری و پایین آمدنِ کیفیتِ بهره برداری مواجه گردیده و همین امر نیز موجباتِ نگرانیِ عمیقِ ساکنان و نخل داران شریف و زحمت کشِ این منطقه ی « ولایت مدار » را فراهم نموده است .
۵- تامینِ آبِ مورد نیاز برای « آبیاریِ » میلیون ها نفر نخلستان های شهرستان ، استفاده از روش های نوین « آب دهی » و رفع نگرانیِ نخل داران ، قطعا نیازمند تدابیر سریع و سیاست گزاری های واقعی بوده و بدیهی است با تشکیل جلساتِ ماهانه و حتی روزانه ! ، قول و قرار های بدون پشتوانه و رفت و آمدهای سیاسی کارانه ! نه تنها هیچ مشکلی برطرف نخواهد شد بلکه همین امر موجب « فرصت سوزی » ها و در نتیجه تلخ شدن کامِ میلیون ها مصرف کننده ی محصولاتِ شیرین کازرونی ها ! خواهد گردید .
۶- در حال حاضر بخش های عمده ای از روان آب های فصلی و دایمی شهرستان ، بدون بهره برداری ، به حوضه های آبی و سدهای زیر دستِ دو رودخانه ی« شاهپور » و « بالاده » در استان همجوار و برادر ، سرازیر می شوند و این در حالی است که از ده ها سال قبل طرح مطالعاتی و بنای تاسیسِ دو سدِّ « نرگسی » و « چروم » آغاز ، ولی با روندِ موجود ، مدیرانِ سفارشی ! و مدیریت های ناکارآمدِ فعلی ، بعید است تا ده سال آینده ! اقدامی برای احداث سدهای جدید و یا راه اندازیِ سد نیمه کاره یِ فعلی صورت گیرد .
٧- حلِ اساسیِ مشکلاتِ نخل بانان و نخلستان دارانِ شهرستان ، نیازمند عزمِ جدّی تصمیم گیران و درمانِ بیماریِ « درمانْ گفتاری » های عده ای از مدیران ! و خودداریِ تصمیم سازانِ محترم از « گفتار درمانی » های گذشته است ! ، فراموش نکنیم که اولین زنگِ خطرِ ناشی از کم بود و شوریِ آب های سرزمینی ، که از مدت ها قبل نواخته شده بود ، در فصل برداشتِ سالِ جاری ، با پائین آمدن کیفیت محصولات و کم شدنِ میزانِ برداشت ها خودنمایی نموده و طبیعی است در صورتِ علاج نکردنِ معضلات موجود ، سال های آتی « بحران » های جدیدی را بین نخلستان داران بومی شاهد خواهیم بود .
۸- تامینِ حداقلیِ خواسته های نخل دارانِ زحمت کش و رفع مشکلات آنان ، نه تنها در حلّ بحران های ناشی از بی کاری های مقطعی و دائمی شهرستان موثر خواهد بود بلکه افزایشِ گستره ی زیر کِشت این محصولِ با ارزش و پُر کیفیت ، می تواند تاثیرِ به سزایی در حفظ محیطِ زیست و جلوگیری از فرسایش خاک های سرزمینی را به دنبال داشته باشد که در همین زمینه پیشنهادهای عَمَلیِ زیر مورد تاکید قرار می گیرند :
۸/۱- احداث و راه اندازی منطقه ی ویژه ی اقتصادی در قُطبِ تولیدِ خرمای کشوری ، دشتِ « خِشت » ، با هدف تاسیسِ کارخانه های مرتبط با بسته بندی ، تبدیلی و عبور از شیوه های سنتی به روش های صنعتی و نهایتاً حرکت به سَمت ِ تولید محصولات جانبی و تحقق اصلِ « ارزش افزوده » از تولیدات منطقه ای .
۸/۲- تشکیل « اتحادیه » ی نخل داران و تولید کنندگان خرما و محصولاتِ جانبی در سطح « شهرستان » و کنار گذاشتن اختلاف های منطقه ای و جغرافیایی با هدف تقویت هم گرایی ها و سامان بخشی به وضعیتِ مشکل سازِ ِ نخلستان های کازرون .
۸/۳- اولویت بندی در اختصاصِ بودجه های عمومی شهرستانی به طرفِ تکمیلِ هر چه سریع ترِ سدهای نرگسی و چروم و جلوگیری از هدر رفتِ آب های جاری به سَمتِ مناطق پایین دستی . در همین رابطه انتقال بخشی از آب های جمع آوری شده در پشتِ سدِ در حال تکمیل دالکی به منطقه ی خشت وکنارتخته زیر عنوان « حق آبه ی » شهرستان کازرون .
۸/۴-گر چه محصولات متنوع خرمایِ شهرستان دارای اصالتِ بومی و بعضا نیز در کشور به نامِ همین منطقه ثبت گردیده لکن انواعِ جدیدی از درختانِ نخل نیز وجود دارند ، مانند پیارم ، مجول و.. ، که هم دارای قیمتِ چند برابری و هم ، برخوردار از مشتریان خارجی و داخلی بیش تری هستند. بر همین اساس پیشنهاد می شود با همکاری جهاد کشاورزی ، نسبت به جایگزینی انواعِ جدید ، به جای محصولاتِ کم مشتری تریِ فعلی ، اقدام لازم را صورت دهند .
در پایان ضمن سپاس از همه ی کسانی که برای رفعِ دغدغه های « نخل داران » و توسعه ی زمین های زیرِ کشتِ این درخت قرآنی تلاش می کنند ، توفیقات روز افزونشان را از خدای متعال مسالت نموده و از تمام مومنین و نمازگزاران محترم درخواست می شود جهت نزول باران و رحمت الهی و رفع مشکلات کم آبی ، صمیمانه دعا بفرمایند .